EXPLORING THE DYNAMICS OF ISTIHALAH FATWAS IN ADDRESSING MODERN FOOD INNOVATIONS

MENELUSURI DINAMIKA FATWA ISTIHALAH DALAM MENANGANI INOVASI MAKANAN MODEN

Abstract

As global technological advancement continues to evolve, the issue of modern food similarly occupies a central place in global discourse. It remains a topic of ongoing attention and discussion in line with the development of contemporary lifestyles. However, a persistent and challenging issue involves the status of food that has undergone mixing processes with ingredients whose halal status is questionable. Islam, as a comprehensive religion, provides clear foundational principles regarding halal and haram in food consumption for daily application. The concept of istihalah, defined as the transformation of a substance from its original natural form and properties into a different form and nature, is introduced as a key approach to addressing challenges related to modern food. This paper aims to explore the issue of istihalah and the role of contemporary fatwas in relation to modern food production in Malaysia. This is particularly relevant given that many current food products introduced by manufacturers are blended with various ingredients to the extent that their original form and nature are no longer recognizable. The discussion refers to the positions of authoritative fatwa bodies, including the Special Muzakarah of the National Fatwa Committee for Islamic Religious Affairs Malaysia and the International Islamic Fiqh Academy. This study employs a qualitative approach through library research, referring to reliable journals and internet sources as its primary data. The findings reveal that classical and contemporary scholars (fuqaha) have long differed in their acceptance of the concept of istihalah, and scientists likewise hold varying views on the technical transformation that occurs, which has led contemporary fatwas to adopt more cautious (ihtiyat) stances in determining its application in modern food products. This article also serves as a reminder for Muslim consumers to remain informed and place trust in authoritative rulings made by recognized institutions for the greater public interest (maslahah).

Sebagaimana perkembangan teknologi global berputar, begitulah juga isu makanan moden memenuhi ruang lingkup polemik dunia. Isu makanan moden akan terus menjadi tumpuan dan sering dibincangkan sejajar dengan perkembangan kehidupan. Namun, permasalahan yang selalu timbul dan sukar untuk dibendung adalah berkaitan status makanan yang telah melalui proses percampuran daripada sumber-sumber yang tidak diyakini kehalalannya. Islam sebagai agama yang sempurna telah menyediakan dasar dan prinsip umum mengenai halal haram dalam pemakanan untuk dipraktikkan pada kegunaan harian. Konsep Istihalah yang difahami sebagai perubahan sesuatu daripada bentuk semulajadi dan sifatnya yang asal kepada bentuk dan sifat yang lain, merupakan konsep yang diketengahkan bagi menangani persoalan dalam isu makanan moden. Penulisan ini bertujuan untuk menjelaskan peranan fatwa kontemporari sebagai autoriti untuk menetapkan hukum hakam dalam menangani isu-isu fiqh berkaitan berkaitan penghasilan makanan moden di Malaysia, khususnya apabila melibatkan konsep istihalah yang menjadi asas pertimbangan dalam menentukan status kehalalan bahan yang mengalami transformasi sifat. Ini berikutan banyak produk atau sumber makanan pada masa kini yang dikeluarkan oleh pengusaha telah dicampur dengan pelbagai bahan sehingga tidak dikenali kerana telah berubah sifat asalnya. Perbincangan ini merujuk kepada pandangan beberapa badan fatwa termasuklah Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia dan International Islamic Fiqh Academy. Kajian artikel ini bersifat kualitatif dengan melibatkan kajian kepustakaan dengan merujuk beberapa jurnal dan rujukan internet yang boleh dipercayai sebagai sumber data. Hasil kajian menunjukkan bahawa para fuqaha sejak dahulu lagi telah berselisih pendapat dalam menerima konsep istihalah bahkan para saintis juga mempunyai pandangan yang berbeza tentang teknikal perubahan yang berlaku sehingga memberi kesan kepada fatwa-fatwa kontemporari dengan lebih berihtiyat terhadap keputusan-keputusan berkaitan pengaplikasian istihalah dalam produk makanan moden. Penulisan ini juga, mengingatkan agar pengguna Muslim sentiasa bersedia dan mempercayai setiap keputusan yang dihakimkan oleh pihak berautoriti demi kemaslahatan bersama.