AN ANALYSIS OF THE FATWA REGARDING FISH WHOSE INTERNAL IMPURITIES ARE NOT REMOVED
ANALISIS FATWA IKAN YANG TIDAK DIBUANG NAJIS DALAM PERUT
DOI:
https://doi.org/10.64757/alqanatir.2025.3408/1331Keywords:
Fish, Fatwa, Impurity, Halal, Maqasid Al-ShariahAbstract
The issue of the ruling on consuming fish without removing its entrails, particularly when it involves the presence of impurities in the fish’s stomach, has sparked various debates among scholars and the Muslim community. This study aims to analyze the Shafi‘i school’s view regarding the ruling on fish that are not gutted, as well as to assess the implementation of contemporary fatwas in Malaysia concerning this issue. The study also seeks to evaluate how fiqh principles such as masyaqqah (hardship), maslahah (public interest), and maqasid al-shariah (higher objectives of Islamic law) are applied in determining rulings on contemporary food processing matters. This research employs a qualitative method through document analysis of official fatwas issued by national and state fatwa institutions. The findings indicate that rulings vary depending on the size of the fish, and that there is flexibility in determining rulings based on context and industrial needs. Hence, a responsive fiqh approach grounded in maqasid al-shariah is seen as essential to ensure that food-related rulings remain relevant, practical, and rooted in the principles of halal and tayyib (wholesome).
Abstrak
Isu hukum memakan ikan yang tidak dibuang isi perutnya, khususnya apabila melibatkan najis di dalam perut ikan, telah menimbulkan pelbagai perbahasan dalam kalangan fuqaha dan masyarakat Islam. Kajian ini bertujuan untuk menganalisis pandangan mazhab Shafi‘i berkenaan hukum ikan yang tidak dibersihkan perutnya serta menilai pelaksanaan fatwa-fatwa semasa di Malaysia berkaitan isu ini. Kajian ini juga ingin menilai bagaimana prinsip-prinsip fiqh seperti masyaqqah, maslahah, dan maqasid syariah digunakan dalam menetapkan hukum terhadap isu semasa yang melibatkan pemprosesan makanan. Kajian ini menggunakan kaedah kualitatif melalui pendekatan analisis dokumen terhadap fatwa-fatwa rasmi dari institusi fatwa negeri dan kebangsaan. Dapatan kajian menunjukkan terdapat perbezaan hukum berdasarkan saiz ikan, serta fleksibiliti dalam penetapan hukum berdasarkan konteks dan keperluan industri. Justeru, pendekatan fiqh yang responsif dan berteraskan maqasid syariah dilihat penting dalam memastikan hukum makanan kekal relevan, praktikal, dan berpaksikan kepada prinsip halal dan tayyib.
Downloads
References
‘Abd al-Rahman Ba ‘Alawi. (1997). Bughyah al-Mustarshidin. Beirut: Darul Fikr.
Abu Bakr bin Muhammad Syata Dimyathi. (T.th). I‘anah al-Talibin ‘ala Hall Alfaz Fath al-Mu‘in. Beirut: Dar al-Fikr.
Abu Hamid Muhammad bin Muhammad al-Ghazali. (1997). al-Mustasfa fi ‘Ilm al-Usul. Beirut: Mu’assasah al-Risalah.
Al-Bujayrimi, Sulayman bin Muhammad. (1950). Hashiyah al-Bujayrimi ‘Ala Sharh al-Minhaj.
Ibn al-Qayyim al-Jawziyyah. (1973). I‘lam al-Muwaqqi‘in ‘An Rabb al-‘Alamin. Beirut: Dar al-Jil.
Ibn Kathir, Abu al-Fida’ Isma‘il. (1998). Tafsir Ibn Kathir. Mesir: Dar al-Kalimah.
Ibn Kathir, Ismail ibn Umar. (1999). Tafsir al-Qur’an al-‘Azim. Misr: Dar al-Taybah Li al-Nashr Wa al-Tawzi’.
Al-Malbariy. Zai al-Din ‘Abd al-‘Aziz. (T.th). Fath al-Mu‘in Bi Sharh Qurrat al-‘Ayn Bi Muhimmat Al-Din. T.pt: Dar Ibn Hazm.
Muhammad bin ‘Ali bin Muhammad al-Syaukani. (1999). Irsyad al-Fuhul ila Tahqiq al-Haq min ‘Ilm al-Usul, Dar al-Kitab al-‘Arabi.
Nawai al-Jawi. (T.th). Nihayah al-Zayn Fi Irsyad al-Mubtadi’in. Beirut: Dar al-Fikr.
al-Nawawi, Yahya bin Syaraf. (T.th). Al-Majmu‘ Sharḥ al-Muhadzdzab. T.tp: T.pt.
Al-Qurtubi, Muhammad Ahmad. (1998). al-Jami‘ li Ahkam al-Qur’an. Dimashq: Dar al-Fikr.
Al-Razi. (1995). Tafsir al-Fakhr al-Razi. Beirut: Dar al-Fikr.
Al-Sabuni. (1997). Safwah al-Tafasir. Kaherah: Dar al-Sabuni.
Al-Tabari, Muhammad Jarir. (2000). Jami‘ al-Bayan fi Ta’wil al-Qur’an. Beirut: Mu’assasah al-Risalah.
Al-Tabari, Muhammad bin Jarir. (1405). Tafsir al-Tabari. Beirut: Dar al-Fikr.
Jurnal
Harlida Abdul Wahab & Alias Azhar (2014). Halalan Tayyiban dalam KerangkaPerundangan Malaysia. Jurnal Kanun. 1: 103-120.
Mohezar S., Suhaiza Zailani & Zainorfarah Zainuddin. (2016). Halal Cosmetics Adoptionamong Young Muslim Consumers in Malaysia: Religiosity Concern. Global Journal Al-Thaqafah. 6(1): 47-59.
Nurbazla Ismail, Anwar Fakhri Omar & Ammar Rushdi Jamaluddin. (2023). Perspektif Mufti Berkaitan Faktor Penerimaan dan Penolakan Fatwa di Malaysia. BITARA International Journal of Civilizational Studies and Human Sciences. 6(8), 101-121.
Wan Norhana, Md. Noordini, Kamarulzaman Mustappa, Arieff Salleh Rosman & Mohd Izhar Ariff Mohd Kashim. (2023). The Use Of Animal By-Products As Fish Feed Ingredients In The Aquaculture Industry: From Economic, Fiqh, And Scientific Perspectives. Al-Qanatir: International Journal of Islamic Studies. 31(2). 101-121.
Zaini Nasohah. (2005). Undang-undang Penguatkuasaan Fatwa di Malaysia. Jurnal Antarabangsa Pengajian Islam. Bil. 27(1). Universiti Kebangsaan Malaysia.
Internet
Hukum Minyak Ikan Diproses Tanpa Dibuang Perut Dan Najisnya. (2016, 16 Mac) http://e-smaf.islam.gov.my/e-smaf/index.php/main/mainv1/fatwa/pr/15881 (diakses pada 28 Mei 2025).
Hukum Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang Perut Atau Najisnya. (2015 10-11 Februari) https://www.islam.gov.my/images/ePenerbitan/KOMPILASI_MUZAKARAH_MKI_2016.pdf (diakses pada 28 Mei 2025).
Status Halal Ikan Tamban Yang Dikeringkan Tanpa Dibuang Isi Perut. (2017). http://e-smaf.islam.gov.my/e-smaf/index.php/main/mainv1/fatwa/pr/15631(diakses pada 28 Mei 2025).
Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang Perut dan Najisnya. (2015 30 September) https://muftins.gov.my/fatwa/minyak-ikan-yang-diproses-tanpa-dibuang-perut-dan-najisnya/(diakses pada 28 Mei 2025).
Hukum Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang Perut Atau Najisnya. (2015 14 Mei). https://mufti.pahang.gov.my/fatwa/2015/hukum-minyak-ikan-yang-diproses-tanpa-dibuang-perut-atau-najisnya
Hukum makan ikan yang tidak dibuang isi perut. (2023 18 Ogos). https://www.muftiwp.gov.my/ms/artikel/al-kafi-li-al-fatawi/5726-al-kafi-1952-hukum-makan-ikan-yang-tidak-dibuang-isi-perut
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Muhammad Falah Munir Mohd Zamri, Mohd Izhar Ariff Mohd Kashim, Badli Shah Alauddin

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.







